📏 O'zbek tili Imlo Qoidalari
Maktab o'quvchilari, abituriyentlar va o'qituvchilar uchun o'zbek tilining asosiy yozuv va tinish belgilari qoidalari.
# O' harfi ishlatilishi
O' harfi o'zbek tiliga xos bo'lib, lablanigan unli tovushni bildiradi. Masalan: o'rik, o'g'il, o'qituvchi, ko'z, bo'lmoq.
# G' harfi ishlatilishi
G' harfi chuqur til osti undoshi bo'lib, faqat o'zbek va arab so'zlarida qo'llanadi. Masalan: g'oya, g'alaba, tog', og'ir.
# Sh harfi
Sh harfi bir tovushni bildiradi va birgalikda yoziladi. Masalan: shamol, ishchi, toshkent, kitobxon.
# Ch harfi
Ch harfi birgalikda yoziladi va bir tovushni ifodalaydi. Masalan: choy, kecha, o'rmachilik, chaman.
# Ng harfi
Ng harfi birgalikda yoziladi. Masalan: rang, teng, sening, uning, bo'lmayingan.
# So'z bo'g'inlarga bo'linishi
So'z bo'g'inlarga faqat unlidan keyin bo'linadi: ki-tob, dar-yo, o'-qi-tuv-chi, mak-tab.
# Ko'plik qo'shimchasi -lar
Ko'plik qo'shimchasi -lar barcha otlarga qo'shiladi: kitob+lar=kitoblar, bola+lar=bolalar, o'qituvchi+lar=o'qituvchilar.
# Kelishik qo'shimchalari
Bosh: kim? nima? / Qaratqich: kimning? nimaning? / Jo'nalish: kimga? nimaga? / Tushum: kimni? nimani? / O'rin-payt: kimda? nimada? / Chiqish: kimdan? nimadan?
# Tinish belgilari — Nuqta (.)
Nuqta darak gaplar oxiriga qo'yiladi: Men maktabga boraman. U kitob o'qiydi.
# Tinish belgilari — Undov (!)
Undov belgisi his-hayajon, buyruq va iltimos gaplari oxiriga qo'yiladi: Qanday chiroyli! Kel bu yerga!
# Tinish belgilari — So'roq (?)
So'roq belgisi so'roq gaplar oxiriga qo'yiladi: Sen qayergа borasan? Kitob o'qidingmi?
# Katta harf qoidalari
Katta harf ishlatiladi: 1) Gap boshida; 2) Ot-ism, familiya, ota nomi; 3) Shahar, mamlakat nomi; 4) Tashkilot nomi; 5) Bayram nomlari.
Nima uchun imlo qoidalariga amal qilish muhim?
Imlo qoidalari — bu tilning yozma nutqidagi to'g'ri yozish qonun-qoidalaridir. Ular yordamida har bir inson o'z fikrini aniq, tushunarli va savodli bayon qila oladi. Savodli yozish nafaqat imtihonlarda (masalan, DTM testlarida), balki kundalik muloqot va rasmiy hujjatlarda ham o'ta muhim ahamiyatga ega.
O'zbek tilidagi qiyin qoidalar
- Unli harflar imlosi: O' va G' harflarini to'g'ri qo'llash (o'zbek, o'g'il, g'alaba).
- Qo'shaloq undoshlar: qattiq, mitti, katta kabi so'zlarda aynan bir xil undoshlarning yonma-yon kelishi.
- Tinish belgilari: Vergul, nuqta, so'roq va undov belgilarini joyida ishlatish orqali gap ohangini va ma'nosini to'g'ri yetkazish.